Con cá trong bữa cơm miền biển

Cá là thức ăn chính trong bữa ăn của người dân vùng tôi. Vốn nằm ngay sát bờ biển miền Trung, dọc một dải dài vô vàn các loại hải sản, chúng tôi xem đây là nguồn cung thức ăn chính. Các loại thực phẩm khác như thịt lợn, thịt bò, gà, vịt vốn chỉ được xếp sau các thực phẩm tươi sống như cá, tôm, nghêu sò.

Để tưởng tượng được biển đã mang lại một lựa chọn phong phú như thếnào cho các bữa ăn của người miền Trung, bạn cứ  thử tính xem, có hơn 31.900 loài cá trên thếgiới thì dải biển miền Trung chắc hẳn có ít nhất 1/10 của số đó. Và chỉ cần đánh bắt 1/100 loại trong số này thì chúng tôi đã có hẳn một danh sáchlựa chọn khác nhau cho mỗi bữa cơm gia đình.

choto

Đến như tôi, ngay cả một người con sinh ra ở vùng biển, hàng ngày  ăn cá nhưng vẫn khó có thể nhớ hết được tên của những loài mình từng ăn qua. Cá thu, các trích, cá nục, cá mú, cá đuối, cá chim, chỉ vàng, bạc má, cá thèn đỏ, cá nhệch, cá chuồn chuồn, cá thờn bơn, cá phướn, cá nhồng,…. Vô vàn tên gọi và mỗi vùng có thể gọi theo nhiều cách khác nhau.

Nếu là người dân miền biển, bạn sẽ dễ dàng nhận ra mỗi loại cá có một vị thịt khác biệt. Đôi khi tôi bảo như thế với một vài người bạn ngoài Bắc, họ nói rằng có thể đó là do tưởng tượng của tôi. Nhưng chắc hẳn những người ăn cá để lớn từ bé như tôi cũng nhận ra sự khác biệt đó. Cá thu bổ dưỡng nhưng vị thịt hơi khô, cá trích nhiều xương nhưng thịt thơm ngon (bởi vậy nên người ta vẫn hay dùng làm gỏi), cá nục thịt sẫm màu rắn chắc nhưng có mùi khó chịu khi để nguội, cá bạc má, cá chỉ vàng thị trắng thơm và ngậy. Ngay như trong một loại cá thôi, ví như cá trích vẫn có cá trích bầu và cá trích tròn, mùi vị vẫn có sự khác biệt không hề nhỏ.

1_ca-nuc-kho.jpg

Không những thế, mỗi mùa sẽ có một loại cá và vị cá mỗi mùa cũng khác nhau. Mùa thì người ta ngày ba bữa ăn cá trích, hết rán giòn chấm với nước mắm chanh tỏi ớt đến kho cá đỏ với đường. Chán rồi có thể dùng cá trích nấu canh chua với khế hoặc cà chua (hay còn gọi là cà cưu, loại quả nhỏ, vị chua chua thường được trồng thành bụi trong vườn). Thế mà người ta vẫn ăn mãi ăn hoài không chán. Có mùa người ta ăn cá chuồn chuồn kho khế. Thắng nước đường đỏ màu cánh gián, xếp một lớp khế chua, một lớp cá rồi đến một lớp khế chua trên cùng. Đổ xâm xấp nước và cứ thể kho cho đến thi cạn ráo nước thì thôi. Cá chuồn chuồn con không to, nhưng thịt rắn chắc và thơm ngon, phần đầu ngầy ngậy ăn với khế chua kho cùng, thật là cơm niêu “Thạch Sanh” cũng hết.

Hay có một mùa mà từ chợ cho đến tận tàu đánh cá tràn ngập cá khoai (hay còn gọi là cá cháo vì thân màu trắng và thịt nhão). Đó là khi các cây cải xanh, rau cúc đã xanh um ngoài đồng. Tôi thi thoảng vẫn tự hỏi sao trời lại sinh ra hai thứ nguyên liệu hòa hợp với nhau đến thế. Hay bởi con người miền biển đã tinh tế khám phá ra vị ngon ngọt của cá cháo lại hợp với vị ngai ngái đăng đắg của cải. Một vài người không quen với vị mềm mềm của thịt và mùi tanh nồng của cá, nhưng một khi đã ăn được rồi thì kiểu gì cũng đâm nghiện canh cá cháo rau cải như tôi.

Đầu cá cháo xâu nướng cũng là một món tuyệt vời với những ai từng thử. Lần sau bạn có mua cá cháo, chớ vội vứt đầu. Hãy tìm một cái que hoặc dùng luôn một chiếc đũa xâu đầu cá vào rồi nướng trên than đến lúc vàng giòn, thơm ngậy nhé. Chắc chắn bạn sẽ hối tiếc khi nhớ lại những lần vô tư vứt đầu cá đấy.

Sự khác biệt trong hương vị của cá tươi và cá đã ôi (người quê tôi thường gọi là cá ươn) cũng như thịt, thậm chí còn lớn hơn. Cá tươi khi nấu lên sẽ giữ được lớp thịt rắn chắc, không bị vỡ ra, khi ăn có cảm giác thịt thơm và ngậy. Ngược lại, cá ươn thịt bở, khi nấu bị vỡ nát, có thể có váng bọt nổi lên, ăn mùi rất hôi và khó chịu. Thế nên, đi chợ chọn cá, kị nhất là mua phải cá không còn tươi ngon nữa. Cách chọn cá thì thực tôi vẫn mù mờ, chỉ biết mẹ thường nói cá vảy óng ánh, mắt xanh, mang đỏ và vẫn còn nhớt thì là tươi roi rói.

575b9139-a49f0b066a

Tôi đã ăn cá từ bé chỉ vì không ăn cá sẽ không có cái gì khác để mà ăn. Thú thực là như vậy. Các loại thịt lợn, bò, gà chỉ là họa hoằn lắm khi giỗ chạp, hay tháng đôi ba lần mẹ mới nấu. Bạn bè vẫn hỏi, thế ăn cá suốt ngày vậy mà không chán sao? Ồ, tôi chưa từng nghĩ đến việc chán món cá kho của mẹ, bởi với tôi, món cá cũng hiển nhiên trong bữa ăn như bát cơm, cơm phải có cá chứ. Tôi đã ngỡ ngàng biết bao khi lần đầu bước chân ra Hà Nội, chứng kiến cả một khu chợ toàn các loại thịt và cá nước ngọt mà không thấy đâu những con các biển vảy xanh lóng lánh. Kể ra giờ tôi cũng đã quen với những bữa cơm không có cá biển rồi, nhưng hương vị của từng loại vẫn không thể nào quên được.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s